(1) मरीचि के पुत्र कश्यप प्रजापति थे। ब्रह्मदेव की दाहिनी हाथ की बोटे की नली से दक्ष नाम का पुरुष और बाएँ हाथ की बोटे की नली से धरनी नाम की स्त्री जन्मीं। उन दोनों से एक हज़ार-हज़ार महा ऋषि जन्मे। (2) ब्रह्मा के मानस पुत्रों में दूसरे स्थान पर रहने वाले अंगिरस्‍ु को उद्दध्य, बृहस्पति और संवर्त जैसे पुत्र हुए। बृहस्पति देवताओं के आचार्य बने। (3) मैत्रि (अत्रि) नामक मानस पुत्र से अनेक महा मुनि जन्मे। (4) पुलस्त्य नामक ब्रह्मा के मानस पुत्र से राक्षसों का जन्म हुआ। (5) पुलह नामक मानस पुत्र से किन्नर और किमपुरुष वर्ग उत्पन्न हुए। (6) क्रतू नामक मानस पुत्र से पक्षियों की जाति उत्पन्न हुई।

   
    

Aadiparv (Mahabharat) - आदिपर्व (महाभारत)


॥ श्रीः ॥
1.118. अध्यायः 118
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Topics
कंचित्कालं भीष्मेण राज्यपरिपालनानन्तरं पाण्डो राज्येऽभिषेकः॥ 1 ॥
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Text

वैशम्पायन उवाच। 1-118-0x(714)(5240)
`धृतराष्ट्रे च पाण्डौ च विदुरे च महात्मनि।'
एषु त्रिषु कुमारेषु जातेषु कुरुजाङ्गलम्।
कुरवोऽथ कुरुक्षेत्रं त्रयमेतदवर्धत॥ 1-118-1(5241)
ऊर्ध्वसस्याऽभवद्भूमिः सस्यानि फलवन्ति च।
यथर्तुवर्षी पर्जन्यो बहुपुष्पफला द्रुमाः॥ 1-118-2(5242)
वाहनानि प्रहृष्टानि मुदिता मृगपक्षिणः।
गन्धवन्ति च माल्यानि रसवन्ति फलानि च॥ 1-118-3(5243)
वणिग्भिश्चान्वकीर्यन्त नगराण्यथ शिल्पिभिः।
शूराश्च कृतविद्याश्च सन्तश्च सुखिनोऽभवन्॥ 1-118-4(5244)
नाभवन्दस्यवः केचिन्नाधर्मरुचयो जनाः।
प्रदेशेष्वपि राष्ट्राणां कृतं युगमवर्तत॥ 1-118-5(5245)
धर्मक्रिया यज्ञशीलाः सत्यव्रतपरायणाः।
अन्योन्यप्रीतिसंयुक्ता व्यवर्धन्त प्रजास्तदा॥ 1-118-6(5246)
मानक्रोधविहीनाश्च नरा लोभविवर्जिताः।
अन्योन्यमभ्यनन्दन्त धर्मोत्तरमवर्तत॥ 1-118-7(5247)
तन्महोदधिवत्पूर्णं नगरं वै व्यरोचत।
द्वारतोरणनिर्यूहैर्युक्तमभ्रचयोपमैः॥ 1-118-8(5248)
प्रसादशतसंबाधं महेन्द्रपुरसन्निभम्।
नदीषु वनखण्डेषु वापीपल्वलसानुषु।
काननेषु च रम्येषु विजह्रुर्मुदिता जनाः॥ 1-118-9(5249)
उत्तरैः कुरुभिः सार्धं दक्षिणाः कुरवस्तथा।
विस्पर्धमाना व्यचरंस्तथा देवर्षिचारणैः॥ 1-118-10(5250)
नाभवत्कृपणः कश्चिन्नाभवन्विधवाः स्त्रियः।
तस्मिञ्जनपदे रम्ये कुरुभिर्बहुलीकृते॥ 1-118-11(5251)
कूपारामसभावाप्यो ब्राह्मणावसथास्तथा।
बभूवुः सर्वर्द्धियुतास्तस्मिन्राष्ट्रे सदोत्सवाः॥ 1-118-12(5252)
भीष्मेण धर्मतो राजन्सर्वतः परिरक्षिते।
बभूव रमणीयश्च चैत्ययूपशताङ्कितः॥ 1-118-13(5253)
स देशः परराष्ट्राणि विमृज्याभिप्रवर्धितः।
भीष्मेण विहितं राष्ट्रे धर्मचक्रमवर्तत॥ 1-118-14(5254)
क्रियमाणेषु कृत्येषु कुमाराणां महात्मनाम्।
पौरजानपदाः सर्वे बभूवुः परमोत्सुकाः॥ 1-118-15(5255)
गृहेषु कुरुमुख्यानां पौराणां च नराधिप।
दीयतां भुज्यतां चेति वाचोऽश्रूयन्त सर्वशः॥ 1-118-16(5256)
धृतराष्ट्रश्च पाण्डुश्च विदुरश्च महामतिः।
जन्मप्रभृति भीष्मेण पुत्रवत्परिपालिताः॥ 1-118-17(5257)
संस्कारैः संस्कृतास्ते तु व्रताध्ययनसंयुताः।
श्रमव्यायामकुशलाः समपद्यन्त यौवनम्॥ 1-118-18(5258)
धनुर्वेदे च वेदे च गदायुद्धेऽसिचर्मणि।
तथैव गजशिक्षायां नीतिशास्त्रेषु पारगाः॥ 1-118-19(5259)
इतिहासपुराणेषु नानाशिक्षासु बोधिताः।
वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञाः सर्वत्र कृतनिश्चयाः॥ 1-118-20(5260)
`वैदिकाध्ययने युक्तो नीतिशास्त्रेषु पारगः।
भीष्मेण राजा कौरव्यो धृतराष्ट्रोऽभिषेचितः॥ 1-118-21(5261)
धनुर्वेदेऽश्वपृष्ठे च गदायुद्धेऽसिचर्मणि।
तथैव गजशिक्षायामस्त्रेषु विविधेषु च॥ 1-118-22(5262)
अर्थधर्मप्रधानासु विद्यासु विविधासु च।
गतः पारं यदा पाण्डुस्तदा सेनापतिः कृतः॥' 1-118-23(5263)
पाण्डुर्धनुषि विक्रान्तो नरेष्वभ्यदिकोऽभवत्।
अन्येभ्यो बलवानासीद्धृतराष्ट्रो महीपतिः॥ 1-118-24(5264)
अमात्यो मनुजेन्द्रस्य बाल एव यशस्विनः।
भीष्मेण सर्वधर्माणां प्रणेता विदुरः कृतः॥ 1-118-25(5265)
`सर्वशास्त्रार्थतत्त्वज्ञो बुद्धिमेधापटुर्युवा।
भावेनागमयुक्तेन सर्वं वेदयते जगत्॥' 1-118-26(5266)
त्रिषु लोकेषु न त्वासीत्कश्चिद्विदुरसंमितः।
धर्मनित्यस्तथा राजन्धर्मं च परमं गतः॥ 1-118-27(5267)
प्रनष्टं शान्तनोर्वंशं समीक्ष्य पुनरुद्धृतम्।
ततो निर्वचनं लोके सर्वराष्ट्रेष्ववर्तत॥ 1-118-28(5268)
वीरसूनां काशिसुते देशानां कुरुजाङ्गलम्।
सर्वध्रमविदां भीष्मः पुराणां गजसाह्वयम्॥ 1-118-29(5269)
धृतराष्ट्रस्त्वचक्षुष्ट्वाद्रज्यं न प्रत्यपद्यत।
पारसवत्वाद्विदुरो राजा पाण्डुर्बभूव ह॥ 1-118-30(5270)
`अथ शुश्राव विप्रेभ्यः कुन्तिभोजमहीपतेः।
रूपयौवनसंपन्नां सुतां सागरगासुतः॥ 1-118-31(5271)
सुबलस्य च कल्याणीं गान्धाराधिपतेः सुताम्।
सुतां च मद्रराजस्य रूपेणाप्रतिमां भुवि॥' 1-118-32(5272)
कदाचिदथ गाङ्गेयः सर्वनीतिमतां वरः।
विदुरं धर्मतत्त्वज्ञं वाक्यमाह यथोचितम्॥ ॥ 1-118-33(5273)

इति श्रीमन्महाभारते आदिपर्वणि संभवपर्वणि अष्टादशाधिकशततमोऽध्यायः॥ 118 ॥

Mahabharata - Adi Parva - Chapter Footnotes
1-118-2 ऊर्ध्वसस्या प्रचुरसस्या॥ 1-118-18 श्रमः शास्त्राभ्यासः। व्यायामो बाहुयुद्धाद्यभ्यासः॥ 1-118-28 निर्वचनं प्रशंसा॥ 1-118-30 पारसवत्वाच्छूद्रायां ब्राह्मणाज्जातत्वात्॥ अष्टादशाधिकशततमोऽध्यायः॥ 118 ॥


Mahabharat- Hindi (Devanagari) 100000 shlokas

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.